Undarlegar afleiðslur

Það er margt skrítið í þessum heimi og sumt jafnvel ofar mínum skilningi. Mér finnst til dæmis óskiljanlegt að ef ég t.d. gagnrýni skilaboðin sem felast í þessari mynd

sé hægt að túlka það á þann veg að ég vilji að konur eigi frekar að líta svona út:

Ég einfaldlega fatta það ekki.

Búnsósulandið

Ég nenni ekki að gagnrýna íslenska fjölmiðla. Bendi þess í stað á stórgóða fjölmiðlarýni Marra á Smugunni. Nei, ég ætla þess í stað að fjalla um hina stórgóðu fjölmiðlun hér í Svíþjóð. Svíar eru meistarar í gerð sjónvarpsefnis og skarar þar sænska ríkissjónvarpið (SVT) framúr. Umræðuhefðin hér í Svíþjóð er nefnilega upplýst og gagnrýnin samræðuhefð, eins og ég hefi nefnt áður á þessum bloggi, þar sem hlutirnir eru ekki bara málaðir svart og hvítt heldur reynt að nálgast viðfangið frá mörgum hliðum.

Ég get, og mun, fjalla um nokkra þætti í sænska sjónvarpinu sem íslenskt fjölmiðlafólk getur tekið sér til fyrirmyndar en nú ætla ég að fjalla um einn þátt sem ég sá um daginn: Landet Brunsås, sem mætti kalla Brúnsósulandið á gamla góða. Þættirnir snerta kannski ekki íslenska þjóðarsál beint, enda fjalla þeir um sænska matarmenningu. En það er þó margt sameiginlegt með sænskri og íslenskri matarmenningu, t.d. gengdarlaus kjötneysla og áhersla á unnar matvörur. Í þættinum er kafað í matarmenningu landans, ráðist á mýtur og hlutirnir settir í samhengi. Þetta er þjóðfélagsgagnrýni sem kemur við kauninn á fólki því ráðist er á allt að heilaga stund á hverju heimili, kvöldmatartímann og persónulegar venjur.

Þessir þættir eru ágætis dæmi um ákveðið stef sem er áberandi í sænskum fjölmiðlum: Beitta samfélagsgagnrýni.
Svíar virðast óþreytandi við að benda það sem miður er og betur mætti fara. Þeir spyrja sig í sífellu: Er þetta rétt, er þessu best hagað svona, getum við gert betur, hvers vegna eru hlutirnir svona? Samt sem áður, og líklega þess vegna, búa Svíar í einu huggulegasta og öruggasta samfélagi veraldar. Það er ekki vegna þess að þeir séu svo óskaplega ánægðir með sjálfa sig og nota hvert tækifæri til að upphefja sig (slíkt er beinlínis bannað samkvæmt óformlegum venjum samfélagsins). Nei, þeir gagnrýna hátt og snjallt, og ekki með því að rífast um hlutina, nei, heldur ræða þá. Þetta mega Íslendingar temja sér og íslenskir fjölmiðlar ýta undir.

(En auðvitað eru Svíar óskaplega ánægðir með sig sjálfa í laumi.)

Hér er svo linkurinn á þættina. Veit svo sem ekki hvort hægt sé að horfa á þetta fyrir utan Svíþjóð.

Tack fyrir.

Umburðarlyndið

(#twitter) Ég er löngu hættur að skammast mín fyrir skrifleysi hér. Enda er ég svo sem ekki að skrifa hér á blogginn fyrir lesendur aðra en mig. Grunar að hér sé enginn lesandinn (nema Siggi).

Ojæja. Ég ætla, og eiga það á hættu að fara að hljóma eins og Eiður Guðnason, enn einu sinni að röfla um mál og málfar og málnotkun.

Umburðarlyndi. Ég kannski legg annan skilning í orðið en margir. En í mínum huga merkir t.d. sögnin umbera að þola eða sætta sig við athafnir eða skoðanir annarra, þó manni sé það jafnvel þvert um geð. Þannig get ég umborið skoðanir harðra frjálshyggjumanna, þó þær séu oft á skjön við mínar eigin og ég sýni partýglöðu fólki í húsinu mínu ákveðið umburðarlyndi, þó það haldi stundum vöku fyrir mér með gleðilátum.

Þess vegna þykir mér nokkuð undarlegt þegar Íslendingar tala á jákvæðan hátt um að á Íslandi ríki mikið umburðarlyndi gagnvart samkynheigðum og að það sýni hversu víðsýn, frjálslynd og nútímaleg við séum.

Það er nú mín ósk að sem fæstir Íslendingar þurfi að umbera samkynhneigða samborgara sína.

Samfélagið í nærmynd

Ég hef svo sem nefnt það áður hversu mér þykir Samfélagið í nærmynd góður útvarpsþáttur. Þar er vakin athygli á fjölda málefna sem bætt gætu íslenskt samfélag. En eitt liður í þessum þáttum er gjörsamlega óþolandi. Það er þessi gaur sem býr í Noregi og þau hringja stundum í. Hvílík hörmungarleiðindi.

Skráargatið

Ég var að hlusta á Samfélagið í nærmynd í gær (þökk sé IE-flipanum). Þessi þáttur er frábær að því leyti að þar er stöðugt verið að benda á góða hluti og hvað mætti betur fara í íslensku samfélagi. Þáttastjórnendur virðast hafa svipaðan áhuga og ég á endurvinnslumálum, skipulagsmálum, hollustumálum o.þ.h. Um daginn var t.d. verið að ræða um tækifæri í íslenskum landbúnaði sem felast í að selja beint frá býli og leggja áherslu á verslun í heimabyggð. Meira um það seinna. Í gær var hins vegar verið að ræða um skráargatið, í kjölfar umfjöllunar í neytendablaðinu. Merkið þekki ég vel, enda upprunnið í Svíþjóð, og ég kíki iðulega eftir því þegar ég versla matvöru.
Í umfjöllun neytendablaðsins kemur fram að búið sé að taka merkið upp í Noregi og Danmörku auk Svíþjóðar. Íslensk stjórnvöld hafi verið hvött til að vera með en af því hafi ekki orðið. Í máli talsmans neytendasamtakanna í Samfélaginu í gær kom fram að það væri aðallega vegna þess að íslenskir framleiðendur væru á móti því. Þetta þótti mér allrar athygli vert og finnst ástæða til að kanna betur. Hvers vegna vilja íslenskir framleiðendur ekki merkja vörurnar sínar með sérstöku hollustumerki? Er það vegna þess að íslensk matvæli eru upp til hópa óholl? Erum við ekki alltaf að grobba okkur af því hvað íslenskur matur sé góður og að matvæli frá öðrum löndum séu beinlínis hættuleg? Hvað er málið?